Mijn dierbare valt steeds terug, wat kan ik doen?
Je hebt iemand in je omgeving met een verslaving. Misschien is diegene al eens gestopt met gebruiken. Een periode ging het goed en langzaam kwam het vertrouwen terug, totdat je merkt dat het weer misgaat.
Een terugval kan veel met je doen. Je bent misschien boos, teleurgesteld of verdrietig. Of je vraagt je vooral af wat je nu moet doen. Je wilt helpen, maar merkt ook dat je niet iedere keer opnieuw dezelfde problemen kunt oplossen. Dat is een moeilijke positie, zeker wanneer het om iemand gaat van wie je houdt.
1. Je kunt iemand niet dwingen om te stoppen
Op het moment dat iemand terugvalt, wil je vanzelfsprekend dat het gebruik zo snel mogelijk weer stopt. Je praat erover, maakt afspraken of probeert iemand ervan te overtuigen dat het zo niet verder kan, alleen werkt dit niet altijd.
Voornaamste reden hiervoor is dat de keuze om te stoppen uiteindelijk ligt bij degene met de verslaving. Hoe graag je ook wilt dat het anders wordt, jij kunt die keuze niet voor iemand anders maken.
Wat je wel kunt doen, is vertellen wat je ziet gebeuren. Je kunt aangeven wat de verslaving met jou en de rest van het gezin doet en je kunt iemand laten weten dat er hulp is wanneer hij of zij bereid is die aan te nemen.
2. Los niet steeds de problemen op
Verslaving kan verschillende gevolgen hebben, bijvoorbeeld een rekening die niet wordt betaald, niet op werk verschijnen of afspraken die niet worden nagekomen. Als naaste ben je misschien gewend geraakt om dit soort dingen op te lossen. Je belt de werkgever, betaalt een rekening, verzint een excuus voor familie of vrienden. Kortom, je zorgt dat anderen zo min mogelijk merken van wat er thuis speelt.
Dat doe je meestal omdat je iemand wilt helpen, maar het kan er ook voor zorgen dat deze gevolgen minder zichtbaar worden. Daarom kan het goed zijn om jezelf af te vragen waarom je iets doet. Help je iemand hiermee echt verder of probeer je vooral de problemen die door het gebruik ontstaan voor hem of haar weg te nemen? Dat verschil is belangrijk.
3. Stel grenzen
Grenzen stellen aan iemand met een verslaving is lastig. Zeker als je bang bent dat de situatie daardoor alleen maar erger wordt. Hoe moeilijk het ook is, het is belangrijk om duidelijk te zijn over wat je wel en niet accepteert.
Je kunt bijvoorbeeld aangeven dat je niet wilt dat er in huis wordt gebruikt of dat je geen geld meer geeft wanneer je weet dat hiermee de verslaving gefinancierd wordt. Een grens kan ook zijn dat je niet wilt dat iemand onder invloed bij de kinderen is.
Het gaat er niet om dat je hiermee iemand dwingt om te stoppen, maar dat jij aangeeft wat je doet wanneer een bepaalde grens overschreden wordt. Zorg daarom dat je grenzen stelt die je ook kunt volhouden. Een grens waar je steeds van terugkomt, maakt de situatie meestal niet duidelijker.
4. Blijf niet voortdurend controleren
Is jouw naaste vaker teruggevallen, dan kan het verleidelijk zijn om alles in de gaten te houden. Dit kan resulteren in steeds vragen waar iemand is geweest, obsessief letten op veranderingen in gedrag, controleren hoeveel geld er wordt uitgegeven of proberen te ontdekken of er opnieuw is gebruikt. Dat is meer dan begrijpelijk, je wilt immers weten waar je aan toe bent.
Realiseer je wel dat voortdurend controleren je uiteindelijk geen échte controle geeft over de verslaving. Je kunt nu eenmaal niet de hele dag in de gaten houden wat iemand doet. Tegelijkertijd kan daardoor jouw eigen leven steeds meer om het gebruik gaan draaien en dat is iets wat je niet moet willen. De verantwoordelijkheid voor het stoppen ligt bij degene die gebruikt en niet bij jou.
Wat als iemand geen hulp wil?
Het kan natuurlijk zijn dat je dit gesprek al vaker hebt gevoerd. Je hebt je zorgen geuit en voorgesteld om hulp te zoeken en jouw naaste heeft vervolgens (opnieuw) beloofd dat het anders wordt. En paar weken later is het echter weer mis en zo’n vicieuze cirkel kan ontzettend frustrerend zijn. Blijf in zo’n situatie vooral duidelijk over wat je ziet en wat het met jou doet. Vertel bijvoorbeeld nog een keer welke hulp er mogelijk is en bied aan om mee te denken over een volgende stap.
Onthoud dat als iemand geen hulp wil, je dit niet kunt afdwingen, hoe graag je dit ook zou willen. Waar je wél invloed op hebt, is hoe jij zelf met de situatie omgaat. Je hoeft niet iedere keer opnieuw de problemen op te lossen die door de verslaving van een ander zijn ontstaan en je hoeft ook niet te doen alsof alles goed gaat wanneer dat niet zo is.
Een terugval zegt niet alles over het herstel
Een terugval kan voelen alsof iemand weer helemaal terug bij af is, zeker wanneer er een langere periode niet is gebruikt. Het is goed om te weten dat dit lang niet altijd zo hoeft te zijn. Belangrijk is vooral om te kijken naar wat er is gebeurd. Waarom ging het deze keer mis? Waren er signalen die eerder zichtbaar waren? Welke afspraken zijn niet meer nagekomen? Daar kun je van leren.
Dat iemand opnieuw wordt meegezogen door de verslaving, maakt duidelijk dat er iets niet goed is gegaan. Soms is er meer begeleiding nodig, soms moeten bepaalde afspraken veranderen. En soms blijkt dat iemand het herstel te veel alleen heeft geprobeerd te dragen.
Denk ook aan jezelf
Als iemand dichtbij je verslaafd is, kan het gemakkelijk gebeuren dat je vooral met die persoon bezig bent. Bijvoorbeeld door rekening te houden met zijn of haar gedrag, ruzie proberen te voorkomen en je continu af te vragen wat er de volgende keer gaat gebeuren. Langzaam pas je je steeds meer aan om de situatie thuis rustig te houden, en dat kost energie.
Blijf je daarom altijd bewust van wat de verslaving met jou doet. Kun je nog gewoon je eigen leven leiden? Praat je er met iemand over? Of houd je alles voor jezelf? Het allerbelangrijkste is dat je je daar niet schuldig over hoeft te voelen. Ook jij mag hulp zoeken wanneer de situatie te veel wordt.
Kijk naar wat jij wél kunt doen
Is er sprake van een terugval, dan heb je waarschijnlijk niet direct een oplossing. Dat is logisch en hoeft ook niet. Praat erover wanneer dat kan, wees duidelijk over wat het gebruik met jou doet, kijk welke grenzen nodig zijn en laat de verantwoordelijkheid voor het herstel bij degene die gebruikt.
Heb je te maken met iemand die steeds opnieuw terugvalt en weet je niet goed hoe je hiermee om moet gaan? Dan kan het helpen om er eens met iemand over te praten die ervaring heeft met verslavingsproblematiek. Bij Peter ter Horst kijken we niet alleen naar degene met de verslaving, maar ook naar de mensen die er dagelijks mee te maken hebben. Soms helpt het al om samen helder te krijgen wat je wel kunt doen en waar je verantwoordelijkheid ophoudt. Wil je weten wat er voor jou mogelijk is? Neem gerust contact op via het contactformulier, bel ons op 085 – 004 18 58, of mail naar info@peterterhorst.com. Wij zijn dagelijks bereikbaar tussen 09:00 en 20:00 uur.
Contactformulier
"*" geeft vereiste velden aan