Grenzen stellen aan iemand met een verslaving: waarom dit nodig is
Wanneer iemand die je lief is worstelt met een verslaving, is het voor jou als naaste vaak vanzelfsprekend om te helpen. Je wilt problemen oplossen, conflicten voorkomen of de situatie zo rustig mogelijk houden. Dit doe je vanuit liefde en betrokkenheid.
Toch kan goedbedoelde hulp onbedoeld ook een ander effect hebben. Wanneer iemand steeds opnieuw wordt beschermd tegen de gevolgen van zijn of haar gedrag, kan dat het probleem in stand houden. Het stellen van duidelijke grenzen kan daarom juist een belangrijke stap zijn voor zowel de persoon met een verslaving als voor de mensen eromheen.
Waarom het lastig kan zijn om grenzen te stellen
Voor veel families, vrienden en andere betrokkenen voelt het stellen van grenzen als iets hard of afstandelijks. Zeker wanneer iemand al kwetsbaar is, wil je de relatie niet verder onder druk zetten.
Daarnaast spelen vaak gevoelens mee zoals schuld, angst of verantwoordelijkheid. Als naaste vraag je je waarschijnlijk af:
- Help ik wel genoeg?
- Laat ik iemand niet in de steek?
- Wat gebeurt er als ik nee zeg?
Dit soort vragen zijn begrijpelijk. Tegelijkertijd kan het ontbreken van duidelijke grenzen ervoor zorgen dat spanningen blijven oplopen en patronen zich blijven herhalen, waardoor je als naaste gemakkelijk in een vicieuze cirkel terechtkomt.
Zo bescherm je jezelf en anderen
Het is belangrijk om je te realiseren dat grenzen stellen niet betekent dat je iemand afwijst. Juist duidelijk maken wat voor jou wel en niet acceptabel is, hoort erbij. Dat kan bijvoorbeeld gaan over:
- gebruik van middelen in huis;
- financiële hulp of geld lenen;
- gedrag dat invloed heeft op jouzelf, andere gezinsleden of betrokkenen;
- afspraken die wel of niet worden nagekomen.
Duidelijke grenzen zorgen ervoor dat je minder vanuit paniek of emotie reageert en meer vanuit rust en regie. Ze beschermen niet alleen jezelf, maar bieden ook duidelijkheid aan de persoon met een verslaving.
Praktische tips om duidelijk te zijn
Het kan lastig zijn om je grenzen duidelijk te maken, zeker als je iemand wilt helpen die worstelt met een verslaving. Met een paar praktische stappen kun je dit op een rustige en respectvolle manier doen:
- Bedenk wat voor jou acceptabel is en wat niet.
- Communiceer dit rustig en eerlijk, bijvoorbeeld: “Ik wil je helpen, maar ik kan geen geld meer lenen voor je gebruik.”
- Gebruik korte, duidelijke zinnen en blijf bij jezelf; het gaat om jouw grenzen, niet om de ander corrigeren.
- Blijf consequent en wees voorbereid op weerstand.
- Houd altijd de focus op rust en duidelijkheid voor jezelf én de ander.
Grenzen kunnen verandering in gang zetten
Veel mensen hopen dat een verslaving vanzelf stopt wanneer ze maar genoeg blijven helpen. In de praktijk gebeurt vaak juist het tegenovergestelde: hoe langer patronen blijven bestaan, hoe moeilijker het wordt om ze te doorbreken.
Wanneer grenzen duidelijk worden uitgesproken en gehandhaafd, verandert er iets in de dynamiek. De omgeving wordt voorspelbaarder en de verantwoordelijkheid komt weer meer te liggen bij degene die met de verslaving worstelt. Dat kan een belangrijke stap zijn richting bewustwording en verandering. Wanneer grenzen alleen niet genoeg zijn of je merkt dat je er als naaste niet meer uitkomt en vastloopt, dan kan een interventie een extra stap zijn.
Het verschil tussen steun bieden en faciliteren
Steun bieden blijft belangrijk. Maar steun betekent niet dat je alle problemen oplost voor de ander. Gezonde steun kan bijvoorbeeld betekenen:
- luisteren zonder het gedrag goed te praten;
- eerlijk benoemen wat je ziet gebeuren;
- hulp voorstellen wanneer iemand daarvoor openstaat.
Het verschil zit vaak in wie de verantwoordelijkheid draagt. Wanneer jij steeds de gevolgen opvangt, blijft de situatie vaak hetzelfde. Wanneer iemand zelf verantwoordelijkheid moet nemen, ontstaat er ruimte voor verandering.
Je hoeft het als naaste niet alleen te doen
Verslaving raakt zelden alleen de persoon die gebruikt. Het heeft invloed op het hele gezin en kan relaties onder druk zetten. Veel families merken dat ze vastlopen in patronen van zorgen, opvangen en teleurstelling.
In zulke situaties kan begeleiding helpen om meer inzicht te krijgen in de dynamiek binnen het gezin en te leren hoe je op een gezonde manier met de situatie omgaat.
Familiebegeleiding bij verslaving
Team Peter ter Horst ondersteunt families die te maken hebben met verslaving. Samen kijken we naar de patronen die zijn ontstaan en hoe je als naaste weer meer rust en duidelijkheid kunt creëren. Dat kan betekenen dat je leert hoe je grenzen stelt, hoe je gesprekken voert en hoe je goed voor jezelf blijft zorgen.
Wil je weten wat er mogelijk is voor jouw situatie of die van een dierbare? Je hoeft dit niet alleen te doen. Samen bekijken we wat mogelijk is. Neem gerust contact op via het contactformulier, bel ons op 085 – 004 18 58, of mail naar info@peterterhorst.com. Wij zijn dagelijks bereikbaar tussen 09:00 en 20:00 uur.